OĞUZ BOY DÜZENİ; Oğuzlar 22 boy muydu, 24 boy mu?
Kâşgarlı Mahmud’un Dîvânu Lugâti’t-Türk’ünde iki ayrı kayıt bulunur. Oğuz maddesinde 22 boy, adları ve damgalarıyla sıralanır. Başka bir anlatıda ise Oğuzların başlangıçta 24 boy olduğu; iki Halaç boyunun ayrılması nedeniyle ilk sıralamada yer almadığı aktarılır.
Bugün bildiğimiz 24 boylu Bozok–Üçok düzeni ise Reşîdüddin’in aktardığı destanî şecere geleneğinde sistemli bir yapıya kavuşur:
Bozoklar sağ kolu, Üçoklar sol kolu temsil eder. Her kol üç hana, her han dört boya ayrılır.
Boy, oba, el, yurt ve damga yalnızca bir soy anlatısının parçaları değildir. Bunlar; teşkilatı, aidiyeti, mülkiyeti ve ortak tarih hafızasını görünür kılan işaretlerdir.
Bir damga, bazen bir ailenin; bazen bir boyun, bazen de yüzyılları aşan bir hafızanın imzasıdır.
Kaynaklar: Dîvânu Lugâti’t-Türk, Reşîdüddin’in Câmiu’t-Tevârîh’i, TDV İslâm Ansiklopedisi “Oğuzlar”, “Bozoklar”, “Üçoklar” ve “Damga” maddeleri, UNESCO Memory of the World.
