Taşa İşlenen Şifa: Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası
Sivas’ın Divriği ilçesinde bulunan Ulu Cami ve Darüşşifa, Mengücekli döneminde 1229 yılında yaptırıldı. Caminin bânisi Hüsâmeddin Ahmed Şah, bitişiğindeki darüşşifanın bânisi ise eşi Turan Melek Hatun’dur. Cami, şifahane ve türbenin yan yana bulunması, yapının yalnızca ibadet için değil, toplumun sağlık ve sosyal ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla da tasarlandığını gösterir. Eğimli bir arazi üzerine kesme taştan kurulan bu külliye, Anadolu’daki Türk-İslam mimarisinin en önemli eserlerinden biridir. [1][2]
Yapının dış duvarları ilk bakışta oldukça sade görünür; fakat taçkapılara yaklaşıldığında taşın adeta dantel gibi işlendiği görülür. Kuzey, batı ve doğu cephelerindeki kapılar birbirinden farklı geometrik, bitkisel ve yazılı süslemelere sahiptir. Özellikle kabartmaların derinliği, tonozların kuruluş biçimi ve taş süslemelerdeki çeşitlilik, farklı sanatkâr topluluklarının birlikte çalıştığını düşündürmektedir. UNESCO da yapının gelişmiş tonoz tekniğini ve anıtsal kapılarındaki yaratıcı taş işçiliğini, onu eşsiz kılan başlıca özellikler arasında göstermektedir. [1][3]
Darüşşifanın ortasında sekizgen bir havuz, çevresinde eyvanlar ve farklı büyüklüklerde odalar bulunur. Üst örtüde bırakılan açıklık, gün ışığının yapının merkezine ulaşmasını sağlar. İbadet edilen camiyle hastaların tedavi gördüğü şifahanenin aynı külliye içinde birleşmesi, dönemin şehir anlayışında dinî hayat ile toplumsal hizmetlerin birbirinden ayrılmadığını gösterir. Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası, bu mimari ve kültürel değeri nedeniyle 1985 yılında UNESCO Dünya Miras Listesi’ne alınmıştır. [1][3]
Kaynaklar
[1] Ahmet Vefa Çobanoğlu, “Ulucami — Divriği Ulucamii”, TDV İslâm Ansiklopedisi, Cilt 42, İstanbul, 2012, s. 95-96. TDV İslâm Ansiklopedisi
[2] T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Portalı, “Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası — Sivas”. İçerik kaynağı: Sivas Valiliği. Kültür Portalı
[3] UNESCO Dünya Miras Merkezi, “Great Mosque and Hospital of Divriği”, Dünya Mirası Dosya No: 358.
